W wielu gałęziach przemysłu części wykonane z blachy powstają nie przez klasyczne skrawanie, lecz za pomocą odkształcania materiału. Jedną z metod używanych w takim procesie jest tłoczenie, które umożliwia nadawać arkuszom metalu konkretny kształt przy użyciu należycie przygotowanych narzędzi. W współzależności od konstrukcji części, rodzaju materiału i oczekiwanej geometrii stosuje się różnorakie odmiany tego procesu.
Elementy tłoczone mogą posiadać zarówno łatwą, płaską formę z otworami lub przetłoczeniami, jak i bardziej złożony kształt przestrzenny. W praktyce spore znaczenie ma już etap przygotowania projektu, ponieważ niewłaściwie dobrane promienie gięcia, grubość materiału czy sposób rozmieszczenia otworów mogą później utrudniać prawidłowe wykonanie szczegółu.
Samo tłoczenie polega na kontrolowanym odkształceniu materiału pośród należycie dopasowanymi częściami narzędzia. W zależności od zadania blacha może być wyginana, wycinana, dziurkowana, rozciągana albo formowana w bardziej rozbudowany sposób. Poszczególne operacje mogą być wykonywane osobno albo połączone w jednym cyklu produkcyjnym. Ważne jest prócz tego uwzględnienie właściwości konkretnego materiału. Blachy różnią się podatnością na odkształcenia, sprężynowaniem a także zachowaniem podczas formowania, dlatego parametry przyjęte dla jednego gatunku nie zawsze można bezpośrednio zastosować przy innym. W praktyce znaczenie ma również stan powierzchni, grubość arkusza i dokładność zaprojektowania narzędzi. Właściwie każdy z takowych czynników może wpływać na finalny wymiar i wygląd części.
Tłoczenie metalu znajduje wykorzystanie przy wykonywaniu podzespołów o powtarzalnych wymiarach, w szczególności wówczas, gdy konieczne jest uzyskanie większej liczby podobnych detali. Przy stosownie zaprojektowanym procesie można ograniczyć liczbę dodatkowych operacji, jednakże nie znaczy to, że właściwie każdy kształt nadaje się do stworzenia w ten sam sposób. Przy bardziej wymagających elementach powinno się rozważyć kierunek włókien materiału, miejsca potencjalnego pękania oraz możliwość powstawania fałd. Znaczenie moraz kolejność poszczególnych operacji. Czasami detal, który na rysunku technicznym wygląda na prosty, wymaga kilku etapów formowania, ponieważ próba uzyskania całego kształtu jednocześnie mogłaby prowadzić do odkształceń albo utraty wymaganych wymiarów. Dlatego technologia utworzenia jest ściśle związana z konstrukcją samego detalu.
Na ostatnią jakość wpływa również kontrola części po zrealizowaniu. W sytuacji elementów tłoczonych testuje się w głównej mierze podstawowe wymiary, położenie otworów, kształt powierzchni a także występowanie widocznych uszkodzeń materiału. Przy produkcji seryjnej na prawdę ważna staje się wielokrotność, ponieważ niewielkie różnice między kolejnymi partiami mogą posiadać znaczenie w trakcie późniejszego montażu. Nie bez znaczenia pozostaje również stan narzędzi. Ich zużycie może stopniowo zmieniać warunki procesu, a w konsekwencji wpływać na geometrię wykonywanych części. Z tego powodu przy projektowaniu i prowadzeniu procesu tłoczenia bierze się pod uwagę nie tylko sam sposób uformowania blachy, lecz też materiał, narzędzia, kolejność operacji a także oczekiwania dotyczące gotowego detalu.
Polecamy: czystość techniczna.