Stan włosów może odzwierciedlać zarówno sposób pielęgnacji, jak i zmiany zachodzące w organizmie. Niektóre różnice są widoczne dopiero po dłuższym czasie, na przykład gdy fryzura traci objętość, a skóra głowy zaczyna prześwitywać w miejscach, które wcześniej były w pełni zakryte. Wypadanie włosów nie za każdym razem oznacza rozwój choroby, ponieważ właściwie każdy włos przechodzi kolejne etapy wzrostu i naturalnego wypadania.
Istotne jest jednak to, czy zmiana utrzymuje się przez sporo tygodni, nasila się albo pojawia się razem z innymi objawami. W ocenie sytuacji znaczenie mają codzienne nawyki, przebyte infekcje, przyjmowane leki, sposób odżywiania a także obciążenia związane ze stresem. Nierzadko problem występuje po kilku miesiącach stosowania restrykcyjnej diety, innym razem staje się widoczny po okresie choroby albo istotnej zmianie hormonalnej. Nie za każdym razem można w tej samej chwili wskazać jeden czynnik, ponieważ różne okoliczności mogą nakładać się na siebie. Dlatego warto rozpatrywać zmiany w szerszym przedziale czasu, zamiast wyciągać wnioski na bazie ilości włosów pozostających na szczotce po pojedynczym czesaniu.
Na wygląd fryzury wpływa też stan skóry głowy, która może reagować na kosmetyki, częste zabiegi chemiczne i czynniki środowiskowe. Nadmierne przetłuszczanie, przesuszenie, łuszczenie czy uczucie napięcia nie muszą mieć bezpośredniego związku z utratą włosów, ale są ważnymi informacjami podczas oceny kłopotu. W niektórych przypadkach łysienie rozwija się bez wyraźnych dolegliwości skórnych, a pierwszym sygnałem jest stopniowe zmniejszanie gęstości włosów. Zmiany mogą obejmować okolice czoła i skroni, szczyt głowy lub pojedyncze obszary. Inny obraz występuje wtedy, gdy włosy łamią się na różnych długościach wskutek częstego rozjaśniania, prostowania lub mocnego naciągania podczas upinania. Wówczas fryzura może sprawiać wrażenie przerzedzonej, choćby problem tyczy się głównie uszkodzeń łodygi. Rozróżnienie tych sytuacji ma znaczenie przy podejmowaniu dalszego postępowania. Zmiana szamponu może wpływać na komfort skóry, niemniej jednak nie usunie przyczyny zaburzeń hormonalnych ani choroby mieszków włosowych. Podobnie ograniczenie stylizacji nie zawsze zatrzyma utratę włosów, jeżeli już wynika ona z czynników niezwiązanych z pielęgnacją. W przypadku pojawienia się bólu, wyraźnego zaczerwienienia lub bardzo szybko powiększających się ognisk bez owłosienia potrzebna jest ocena lekarska.
Podczas analizy problemów z włosami uwzględnia się zarówno ich wygląd, jak i informacje dotyczące ogólnego stanu zdrowia. Trycholog może przeprowadzić wywiad, oszacować skórę głowy i utworzyć badanie w powiększeniu, które daje możliwość dokładniej przyjrzeć się włosom oraz ujściom mieszków. Bardzo istotną częścią rozmowy jest zobowiązanie, kiedy pojawiły się pierwsze objawy, czy wcześniej występowały podobne zmiany oraz jakie preparaty są stosowane na co dzień. Przydatne mogą być także informacje o diecie, zmianach masy ciała i chorobach występujących w rodzinie. Badanie trychoskopowe dostarcza danych o stanie skóry i włosów, ale nie za każdym razem umożliwia samodzielnie określić przyczynę ich utraty. Jeśli istnieje podejrzenie choroby skóry, zaburzeń hormonalnych albo niedoborów, konieczna może być konsultacja lekarska. Lekarz dobiera badania do konkretnych objawów i historii pacjenta, dlatego zakres diagnostyki może być różny. Nie każda osoba z przerzedzoną fryzurą wymaga oznaczania tych samych parametrów. Warto także pamiętać, że rozpoznanie ma znaczenie dla dalszych decyzji, ponieważ postępowanie zależy od rodzaju kłopotu, jego rozbudowania i czasu trwania. W sytuacji nagłej utraty włosów lub nasilonych przeróbek skórnych nie powinno się opierać się wyłącznie na samodzielnej obserwacji.
Istotnym elementem oceny kondycji włosów jest też sposób odżywiania i codzienne obciążenia organizmu. Długotrwałe niedostarczanie adekwatnej ilości energii, białka albo wybranych składników mineralnych może wpływać na cykl wzrostu włosów. Nie znaczy to jednak, że każdy przypadek ich utraty wynika z niedoborów. Podobne objawy mogą mieć różnorakie przyczyny, dlatego przyjmowanie suplementów bez ustalenia potrzeb organizmu nie za każdym razem jest uzasadnione. Nadmierna podaż niektórych witamin i minerałów może prowadzić do niepożądanych skutków, a zmiana diety nie zastępuje diagnostyki, gdy problem ma inne podłoże. Znaczenie ma także sposób traktowania włosów na co dzień. Mocne wiązanie, częste użytkowanie wysokiej temperatury a także intensywne zabiegi chemiczne mogą zwiększać łamliwość i modyfikować wygląd fryzury. Warto odróżnić te uszkodzenia od sytuacji, w której włosy wypadają z mieszków. Tracenie włosów może przebiegać okresowo albo utrzymywać się przez dłuższy czas, a tempo przeróbek nie za każdym razem jest jednakowe. Pomocne może być wykonywanie zdjęć skóry głowy w podobnym świetle a także zapisywanie momentów, w których pojawia się większe nasilenie objawów. Takie obserwacje ułatwiają porównanie wyglądu fryzury na różnych etapach i dostarczają konkretnych informacji w trakcie oceny problemu, choć same nie pozwalają ustalić jego przyczyny.
Warto sprawdzić: wypadanie włosów.